Historia i osadnictwo

Pierwsze ślady osadnicze na terenie gminy Bolesławiec pochodzą z okresu środkowej epoki kamienia – mezolitu, z około 7300 - 4500 p.n.e. Przykładem są tu ślady życia koczowniczego w Krępnicy, Golnicach, Dąbrowie Bolesławieckiej. Dopiero w młodszej epoce kamienia (neolit), w dolinach rzek osiedlili się rolnicy, hodowcy – plemię Bobrzan. Proces zasiedlenia doliny Bobru nasilił się od połowy XIII w p.n.e. (epoka brązu). Na obszarach między Łabą, a Odrą ukształtował się zespół kulturowy zwany kulturą łużycką. Łużyczan łączyła religia – kult słońca i obrządek ciałopalny oraz żarnowa technika uprawy ziemi. Z tego czasu (1400 - 500 p.n.e.) znane są cmentarzyska i osady m.in. w Chościszowicach, Łące, Brzeźniku i Golnicach. Widoczne są również wpływy rzymskie – napływ ludności luboszyckiej. Historię pisaną tych ziem rozpoczyna informacja tzw. Geografa Bawarskiego, który w połowie IX w opisał plemię Słowian Zachodnich zamieszkujących tereny aż po Kwisę - lud Bieśniczan. Wykopaliska archeologiczne dowodzą gęstego zaludnienia obszaru oraz istnienia wielu grodzisk. Na przełomie IX i X wieku ziemię bolesławiecką zamieszkiwało plemię Miliczan. Jego rdzenne siedziby znajdowały się w rejonie Budziszyna.

W okresie wczesnego średniowiecza teren objęty opracowaniem stanowił rubież między Śląskiem, a obszarem zamieszkiwanym przez plemiona serbsko - łużyckie. Powstają tu pierwsze osady obronne. W X w. tereny te zostały podbite przez Niemców, następnie były pod panowaniem państwa Polskiego, potem Czeskiego i Brandenburgii. W XII w. rozpoczęła się kolonizacja wyniszczonych wojnami terenów przez feudałów niemieckich. Od tego czasu kształtuje się linia obronna wzdłuż Bobru – tzw. wały śląskie koło Pstrąża oraz grodziska w Otoku i Mierzwinie. Z upływem czasu osadnictwo staje się coraz intensywniejsze, rozwija się rzemiosło i handel.

Teren gminy przecina szlak handlowy prowadzony z Małopolski do Niemiec, kupców przyciągają kopalnie złota (tereny Żeliszowa). Coraz ważniejszym ośrodkiem staje się miasto Bolesławiec, które uzyskało prawa miejskie pomiędzy 1190 a 1250 r. W XV w. ziemie zostają zniszczone przez najazdy Husytów, a w XVII w. działaniami wojny trzydziestoletniej. Zamieszki, bunty chłopskie, przemarsze wojsk i wielki pożar w 1642 r. zniszczyły Bolesławiec wraz z terenami przyległymi. W XVIII w. miasto odbudowuje się, rozwija się rzemiosło. Ziemie bolesławieckie wchodzą wówczas w skład Prus.

Na początku XIX w. przemarsz wojsk napoleońskich po raz kolejny niszczy Bolesławiec i pustoszy okolice. Pozostałe lata stulecia charakteryzują się gwałtownym rozwojem przemysłu i rolnictwa. Bolesławiec staje się ważnym i bogatym ośrodkiem miejskim, aktywizującym tereny przyległe. Zachowana do dziś okazała XIX wieczna zabudowa mieszkalno - gospodarcza wsi świadczy o zasobności tego rejonu. Okres prosperity został przerwany działaniami pierwszej wojny światowej, a potem drugiej.

W 1945 r. Dolny Śląsk znalazł się ponownie w granicach Państwa Polskiego i rozpoczął się proces odbudowy po zniszczeniach wojennych oraz zasiedlanie opustoszałych gospodarstw osadnikami z kresów wschodnich Rzeczypospolitej, które weszły w skład ZSRR a także byłej Jugosławii i Francji.

Siedziba Urzędu Gminy Bolesławiec

Obecna siedziba Urzędu Gminy Bolesławiec mieści się w kameralnym budynku dawnego klasztoru dominikańskiego, a właściwie dawnego refektarza klasztornego, dobudowanego do zabudowań klasztornych za sprawą przeora Leopolda Fuchsa w 1714 r. Historia bolesławieckich Dominikan rozpoczyna się w XIII w., a ich obecność w mieście poświadczono już w 1272 r. w dokumentach biskupa wrocławskiego – Tomasza II. Osiedlili się oni północno – zachodniej części miasta przy obecnej ul. Teatralnej (od XIX w niem. Theaterstraße). Podczas najazdu husytów w 1429 klasztor stał się ostatnim miejscem oporu, w którym ostatni obrońcy miasta ponieśli klęskę – wszyscy zostali wymordowani a zakonników zamknięto w przyklasztornym kościółku i spalono. Według kronik miejskich z pożogi ocalał jeden zakonnik – Antoni Seifert.

Mimo zniszczeń klasztor odbudowano już w roku 1432. Poza działalnością religijną zakonnicy prowadzili także szkołę a w ich posiadaniu znajdował się Młyn Korzenny przy Bramie Mikołajskiej (dzisiejsza ul. Kutuzowa), zwany mnisim, „Zimny Folwark” oraz las. Zakon nie przetrwał reformacji i szykan ze strony rady miasta i w 1545 r. zgromadzenie zostało rozwiązane. W bibliotekę zakonną protestanckie władze miasta przeznaczyły na magazyn zboża, na dziedzińcu wybudowano osiem kamienic, a kościół przyklasztorny rozebrano. Z czasem w opuszczonych obiektach klasztornych zlokalizowano wytwórnię saletry, a w 1554 r. przeznaczono je na szpital i przytułek dla ubogich.

W 1660 r. po długotrwałych procesach Dominikanie powrócili do miasta i dawnych zabudowań klasztornych, a w 1678 r. przebudowali na barokowy kościół kamienicę stojącą w miejscu dawnej świątyni. W 1696 r. kościół otrzymał nową elewację frontową. Wielki pożar miasta z 1739 r. strawił niemal cały klasztor; ocalał tylko budynek refektarza. Klasztor odbudowano a w 1772 r. otrzymał on relikwie błogosławionego Czesława, co dodatkowo podniosło jego znaczenie.

Kres działalności zakonu w Bolesławcu nastąpił wraz z sekularyzacją wszystkich klasztorów na terenie Prus w 1810 r. Przeorem był wówczas Ambroży Gottschalk. Wszystkie zakonne ruchomości trafiły na licytację, kroniki i obraz „Siedmiu męczenników” przekazano wrocławskiej bibliotece, natomiast ołtarz główny  św. Krzyża przeniesiono do kościoła farnego – Wniebowzięcia MNP, gdzie stoi do dziś w bocznej, południowej nawie. Z kolei Ołtarz Różańcowy i figurę św. Dominika przekazano kościołowi MB Różańcowej w Bolesławicach. Budynki klasztorne zaadoptowano na szkołę ewangelicką. W samym kościele 19 kwietnia 1813 r. odprawiono prawosławną mszę z udziałem cara Aleksandra I, Wielkiego Księcia Konstantego i Marszałka Kutuzowa. W 1816 r. zburzono kościół przyklasztorny a na jego miejsce wzniesiono drugi budynek szkolny, równolegle do istniejącego. Został on rozebrany tuż po wojnie, a do dzisiejszych czasów zachował się właśnie budynek dawnego refektarza klasztornego. We wnętrzu budynku odnaleźć można XVIII - wieczny ceramiczny herb miasta.